Parochie Informatie

Herderen

Patroonheilige


St.-Jan Baptist

Aantal inwoners


Herderen telt ongeveer 1524 inwoners.
(Gegevens van 01.01.2008)

Korte geschiedenis
 

Met toelating van het gemeentebestuur van Riemst.
Bron: Pierre Diriken, auteur van de 'Geogids Riemst'.


Nederzetting aan de Heerbaan

De zuidgrens van de deelgemeente te Herderen valt samen met de heerbaan tussen Tongeren en Maastricht. In de buurt van deze ca. 200 jaar oude weg werden sporen van een Gallo-Romeinse villa aangetroffen en ligt er nog steeds een tumulus, de “Gentombe” genaamd. Met deze Gallo-Romeinse cultuurresten kan je uitgebreid kennismaken tijdens de “Dorpswandeling Herderen. Deze uitgestippelde wandeling vind je in de geogids van Riemst, te verkrijgen bij Toerisme Riemst.

Hoewel er dus duidelijk indicaties van permanente bewoning omstreeks het begin van onze tijdrekening zijn, dateren de oudste vermeldingen van Herderen uit het begin van het tweede millennium: “Hirtheren” in 1096 en “Herdines” in 1125.

Etymologen brengen de oorsprong van deze benaming in verband met het Middelnederlandse “herd”, wat “bos”betekent.

Herderen behoorde sinds de 12de eeuw tot het graafschap Loon waarin het rechtstreeks van de Loons graaf in hoogst eigen persoon afhing en ressorteerde vanaf 1366, na de Loonse successieoorlog, onder de prins-bisschop van Luik.

Laatsgenoemde vertrouwde de grondheerlijke rechten in 1766 toe aan graaf de Borchgrave en later aan baron de Sluse. Het feit dat het prinsbisdom Luik een neutraliteitspolitiek voerde, betekende geenszins dat de bevolking tijdens het Ancien Régime geen last had van de machtsconflicten tussen de Fransen, Spanjaarden en Oostenrijkers enerzijds en de Hollanders anderzijds.

Vooral bij de langdurige belegeringen van het bruggenhoofd Maastricht tijdens de Frans-Hollandse oorlog (1672 -79) had de bevolking van Herderen met militaire opeisingen en inkwartieringen van vreemde troepen af te rekenen. Ook de slag van Lafelt  in 1747 liet Herderen niet onberoerd. Er wordt immers beweerd dat koning Lodewijk XV deze veldslag gadesloeg vanaf de Sieberg en dat hij bij deze gelegenheid in een boerderij te Herderen overnachtte. Hoe dan ook, in 1971 vond men in een weiland nabij de  Gallo-Romeinse tumulus een massagraf met slachtoffers van die memorabele slag van Lafelt.

Op juridisch vlak vormden Herderen en Riemst één Loonse schepenbank, bevoegd voor lagere en middelbare rechtspraak. Voor grote misdrijven werden de beklaagden gehoord en gevonnist door de buitenbank van Bilzen, die tevens bij betwistingen als beroepshof fungeerde.

Herderen werd pas in 1832 een autonome parochie. Voordien resorteerde het als kapelanie-zonder-dooprecht onder de parochie Riemst. Het beschikte echter wel over een eigen begraafplaats. Het patronaatsrecht berustte bij de abdij van Opzinnich te Teuven terwijl de abdij van ’s Hertogenrade de tienden inde.

 

Een toren op het krijtplateau

Herderen (516ha) ligt op het zachtgolvende krijtplateau van Zuid-Oost-Limburg. Het reliëf golft doorgaans tussen +100 en +115 meter met de Sieberg (+120m), waar eertijds een windmolen stond, en de heuvelruggen met de kerk (+127m) en de watertoren (+130m) als bevoorrechte panoramische uitkijkposten. Door de aanleg van gebetonneerde “veldwegen” in het kader van de ruilverkaveling is de ontsluiting van het open akkerlandschap rond de dorpskom weliswaar verbeterd, maar tegelijk werden een aantal graften en holle wegen geheel of gedeeltelijk genivelleerd.

Niettemin bleven er met name in de buurt van de Sieberg een aantal “sporen” van het authentieke “landbouwlandschap” intact. De plateauligging enerzijds en de grote permeabilitiet van zowel de leembodem als het diepere krijtsubstraat anderzijds, zorgen ervoor dat er in Herderen geen natuurlijke waterloop voorkomt; valleilandschappen vind je er derhalve niet. De dorpskom ontwikkelde zich ten noorden van de rijksweg Tongeren-Maastricht die in 1804 onder Napoleon werd aangelegd. Voordien waren de De la Brassinestraat en de Maastrichterstraat een onderdeel van de minder rechtlijnige verbindingsweg tussen beide steden; vandaar dat ook de opvallende concentratie van oude boerderijen langs deze straten. De 56 meter hoge kerktoren beheerst het dorpsbeeld van dit uitgesproken plateaudorp dat door een stelselmatige woonverdichting en de aanwezigheid van weilanden met hoogstamboomgaarden fel contrasteert met de openheid van het omringende akkerlandschap. Van bij de watertoren heb je er een fraai panoramisch zicht op.

 

Demografie

In een tijdspanne van twee eeuwen is het inwonertal nagenoeg verviervoudigd. De meest recente demografische groei is o.m. het gevolg van de aanleg van de wijk “Groothofstraaat-Sieberg”. Herderen, eerstijds een traditioneel landbouwdorp, evolueerde naar een woonforenzengemeente met pendelaars die in Tongeren, Luik, Maastricht en in mindere mate in het Genkse tewerkgesteld zijn.

Buiten de nog actieve boerderijen en enkele bedrijven in de sector van de bouwnijverheid concentreert de voornaamste plaatselijke werkgelegenheid zich vooral langs de Tongersesteenweg. Op 1 januari 2002 telde Herderen 1452 inwoners hetgeen met een gemiddelde bevolkingsdichtheid van 281 inwoners per vierkante kilometer overeenkomt.